30 października 2026 r. Międzynarodowe Stowarzyszenie na rzecz Wolności Religijnej (International Association for Religious Freedom, IARF) przekazało specjalnemu sprawozdawcy ONZ ds. wolności opinii i wypowiedzi swój wkład w odpowiedzi na konsultacje dotyczące strategicznych priorytetów mandatu na lata 2026–2029.
Dokument zatytułowany Freedom within religion: conscience, dissent and pluralism („Wolność wewnątrz religii: sumienie, sprzeciw i pluralizm”) dowodzi, że wolność wypowiedzi musi chronić osoby, które kwestionują autorytet religijny i utrwalone interpretacje, w tym te, które chcą pozostać w obrębie swoich tradycji religijnych.
Dla IARF wolność religijna to nie tylko kwestia ochrony wspólnot przed ingerencją z zewnątrz. Dotyczy ona także wolności jednostek do dociekań, wyrażania niezgody, nowego odczytywania tradycji i zabiegania o zmiany od wewnątrz.
Ochrona sumienia i sprzeciwu
Dokument zwraca uwagę na przepisy penalizujące krytykę religii, zagrożenia wobec inkluzywnych i reformatorskich wspólnot religijnych oraz nękanie w internecie, które może narażać osoby wyrażające sprzeciw na niebezpieczeństwo. Na przykładach z Pakistanu, Polski, Rosji i Niemiec wzywa do szczególnej uwagi wobec osób, których głos może zostać pominięty, gdy uznani przywódcy religijni są traktowani jako jedyni przedstawiciele swoich wspólnot – w tym kobiet i dziewcząt, młodych ludzi oraz wierzących osób LGBT+.
IARF uznaje również prawowitą autonomię wspólnot religijnych w sprawach doktryny, kultu i dobrowolnego zrzeszania się. Ochrona wolności wewnątrz religii nie oznacza oczekiwania, że rządy będą rozstrzygać kwestie teologiczne. Oznacza zapewnienie, że autorytet religijny nie może stać się usprawiedliwieniem przymusu ani ortodoksji narzucanej przez państwo.
Zalecenia dla mandatu ONZ
IARF proponuje ściślejszą współpracę między właściwymi mandatami ONZ w dziedzinie praw człowieka, praktyczne wytyczne dotyczące konfliktów związanych z wypowiedziami religijnymi, stałą uwagę poświęcaną indywidualnym przypadkom oraz badanie zagrożeń cyfrowych i cenzury. Zachęca również do rzeczywistego udziału niezależnych i reformatorskich wspólnot w opracowywaniu zaleceń.
U podstaw tego wkładu leży zasada kluczowa dla wieloletniego zaangażowania IARF na rzecz wolności religijnej: ludzie powinni móc swobodnie kierować się sumieniem, kwestionować odziedziczone interpretacje i dążyć do zmian bez obawy przed prześladowaniem lub przymusem.
Pełny tekst dokumentu
Freedom within religion: conscience, dissent and pluralism (PDF w języku angielskim, październik 2026, 7 stron).
Zdjęcie: aleja flag przed Pałacem Narodów w Genewie. Autor: TomIsNotResponding, Wikimedia Commons, CC0 1.0. Przycięte na potrzeby strony.