Op 30 oktober 2026 diende de International Association for Religious Freedom (IARF) een bijdrage in bij de speciaal rapporteur van de VN voor vrijheid van mening en meningsuiting, in reactie op een consultatie over de strategische prioriteiten van het mandaat voor 2026-2029.
De bijdrage, getiteld Vrijheid binnen religie: geweten, afwijkend denken en pluralisme, betoogt dat vrijheid van meningsuiting mensen moet beschermen die religieuze autoriteit en gevestigde interpretaties ter discussie stellen, ook als zij binnen hun religieuze tradities willen blijven.
Voor de IARF is religievrijheid niet alleen een kwestie van gemeenschappen beschermen tegen inmenging van buitenaf. Het gaat ook om de vrijheid van individuen om te onderzoeken, het oneens te zijn, tradities opnieuw te interpreteren en van binnenuit verandering te bepleiten.
Geweten en afwijkend denken beschermen
De bijdrage wijst op wetten die kritiek op religie strafbaar stellen, op bedreigingen tegen inclusieve en hervormingsgezinde religieuze gemeenschappen en op online intimidatie die andersdenkenden in gevaar kan brengen. Aan de hand van voorbeelden uit Pakistan, Polen, Rusland en Duitsland vraagt de bijdrage bijzondere aandacht voor mensen wier stem over het hoofd kan worden gezien wanneer gevestigde religieuze leiders als de enige vertegenwoordigers van hun gemeenschappen worden beschouwd, onder wie vrouwen en meisjes, jongeren en lhbt+-gelovigen.
De IARF erkent ook de legitieme autonomie van religieuze gemeenschappen over leer, eredienst en vrijwillige vereniging. Vrijheid binnen religie beschermen betekent niet dat overheden theologische kwesties moeten beslissen. Het betekent dat religieuze autoriteit geen rechtvaardiging mag worden voor dwang of door de staat opgelegde orthodoxie.
Aanbevelingen voor het VN-mandaat
De IARF stelt nauwere samenwerking voor tussen relevante VN-mensenrechtenmandaten, praktische richtlijnen voor conflicten rond religieuze expressie, blijvende aandacht voor individuele gevallen en onderzoek naar digitale bedreigingen en censuur. Ook pleit de IARF voor zinvolle deelname van onafhankelijke en hervormingsgezinde gemeenschappen aan de ontwikkeling van aanbevelingen.
De kern van de bijdrage is een beginsel dat centraal staat in de langdurige inzet van de IARF voor religievrijheid: mensen moeten hun geweten kunnen volgen, geërfde interpretaties ter discussie kunnen stellen en verandering kunnen zoeken zonder angst voor vervolging of dwang.
Lees de volledige bijdrage
Vrijheid binnen religie: geweten, afwijkend denken en pluralisme (pdf, oktober 2026, 7 pagina’s).
Uitgelichte afbeelding: vlaggenlaan bij het Palais des Nations in Genève. Foto: TomIsNotResponding, Wikimedia Commons, CC0 1.0. Bijgesneden voor weergave.